Việt Nam là quốc gia có nền văn hóa rất đặc sắc. Với truyền thống tín ngưỡng dân gian lâu đời, nước ta có rất nhiều ngày lễ, ngày tết trải dài suốt cả năm bao gồm tết nguyên đán, tết nguyên tiêu, tết hàn thực, tết đoan ngọ,… Trong đó, tết nguyên đán là ngày lễ lớn nhất, được mong đợi nhất mà hẳn là ai cũng biết. Vậy còn những ngày tết khác thì sao? Chúng ta biết gì về những ngày lễ tết đó?

Hãy cùng tìm hiểu các ngày tết của Việt Nam qua bài viết dưới đây nhé!

Ngày tết nguyên tiêu

Thời điểm diễn ra

Sau tết âm lịch thì tết nguyên tiêu là ngày lễ xuất hiện sớm nhất trong năm, được diễn ra vào ngày 15 tháng giêng âm lịch, hay còn gọi là rằm tháng giêng, có ý nghĩa là đêm trăng tròn đầu tiên của năm mới.

các ngày tết việt nam
Thả đèn hoa đăng dịp ngày tết nguyên tiêu

Người Việt từ trước tới nay đều rất xem trọng tháng đầu năm vì cho rằng đây là tháng tượng trưng cho cả năm, mọi việc trong tháng này phải hanh thông, suôn sẻ thì cả năm mới may mắn, an lành.

Vì thế các ngày lễ, ngày tết trong tháng này đều được đặc biệt coi trọng, bao gồm cả tết nguyên tiêu. Đồng thời theo quan niệm của Phật giáo thì tết nguyên tiêu là một trong bốn ngày lễ lớn nhất của phật tử. (Bao gồm rằng tháng 1 là nguyên tiêu, rằm tháng 4 là lễ Phật đản, rằm tháng 7 là lễ Vu Lan, rằm tháng 8 là trung thu).

Sự tích tết nguyên tiêu

Tết nguyên tiêu là ngày tết có nguồn gốc từ Trung Quốc. Tích xưa truyền lại rằng:

Ngày xưa, trên đời có con thiên nga trắng vốn được Ngọc Hoàng yêu quý, một hôm bay xuống trần rong chơi. Tình cờ lúc đó có một người thợ săn đi ngang qua, thấy con thiên nga này đẹp quá nên đã dùng tên bắn chết nó.

Ở thiên đình Ngọc Hoàng không tìm thấy thiên nga bèn cho người đi tìm. Biết được tin, Ngài vô cùng tức giận, cho rằng loài người hỗn láo nên đã ra lệnh trừng phạt, cho Thiên binh Thiên tướng ngày 15 tháng 1 thiêu rụi trần gian.

Nhận thấy hình phạt quá khắt khe, một vị thần không đồng tình nên đã lén bay xuống trần mách nước cho người dân rằng sắp có họa diệt vong. Vị thần này yêu cầu mọi người vào đúng ngày đó treo đèn lồng đỏ trước cửa nhà để giải thoát.

Nghe lời, một đồn mười, mười đồn trăm, người người nhà nhà nhất lệnh làm lồng đèn treo lên vào đúng ngày rằm đó. Từ thiên đình nhìn xuống, thấy trần gian một màu đỏ rực, Ngọc Hoàng tự nghĩ Thiên binh Thiên tướng đã phóng hỏa nên không ra lệnh nữa.

các ngày tết việt nam
Điển tích thắp đèn ngày tết nguyên tiêu

Nhờ thế mà đêm đó trần gian thoát nạn, lập tức bày biện mâm cúng để tạ tạ ơn vị thần cứu tội. Mãi về sau cứ đúng ngày 15 tháng giêng, người ta vẫn giữ tập tục treo đèn lồng, thả hoa đăng và làm mâm cỗ cúng tạ ơn.

Ngày nay, vào tết nguyên tiêu, người Việt thường đi đền, chùa để cầu an cho bản thân, gia đình. Ngoài ra tùy vào điều kiện kinh tế và phong tục địa phương mà mỗi nhà làm mâm cỗ cúng khác nhau, dù lớn hay nhỏ, chay hay mặn thì chung quy đều là dùng để thờ cúng ông bà tổ ơn, cũng như tạ ơn trời đất.

Ngày tết hàn thực

Thời điểm diễn ra

Đây là một ngày tết được diễn ra vào mồng 3 tháng 3 âm lịch hằng năm. Theo tiếng Hán “Hàn” có nghĩa là lạnh, “thực” là thức ăn, “Hàn thực” có nghĩa là thức ăn lạnh. Vào ngày này, người ta thường sử dụng thức ăn được chế biến sẵn, đặc biệt các các loại bánh trôi.

Điển tích xuất phát từ thời Xuân Thu

Tương truyền, vào thời này có một ông vua tên là Tấn Văn Công – vua của nước Tấn, gặp thời loạn lạc phải lưu vong nay đây mai đó. Bấy giờ gặp được một người hiền sĩ tên Giới Tử Thôi, người này không chỉ thông minh tài giỏi mà còn trung thành, hết mực phò tá vua.

Con đường phó vua cứu nước gặp không ít gian nan, nguy hiểm, có hôm lương thực cạn kiệt, không còn gì để ăn, chính Giới Tử Thôi đã lén cắt miếng thịt trên đùi mình để nấu cho vua ăn. Vua ăn xong thấy thịt này rất lạ, hỏi ra mới biết chuyện, từ đó đem lòng cảm kích vị hiền sĩ vô cùng.

Sau mười chín năm đằng đẵng khổ cực, cuối cùng Tấn Văn Công cũng giành lại được ngôi vương. Ngài phong thưởng rất hậu cho những người đã giúp đỡ, phò tá mình, song lại quên mất Giới Tử Thôi.

Giới Tử Thôi không những không oán giận, trách móc mà còn nghĩ rằng thôi thì đi cũng là cái nghĩa vụ của mình, phò vua giúp nước được đến đâu tốt đến đó. Nghĩ đoạn ông về quê đưa mẹ già vào núi Điền Sơn ở ẩn.

Về sau nhà vua nhớ ra công lao của Giới Tử Thôi, lập tức cho người đi tìm. Nhưng bấy giờ phần do cuộc sống đã ổn định, phần do không ham quyền quý nên Giới Tử Thôi một mực từ chối, không chịu rời núi để nhận ân ban.

Vua Tấn Văn Công không cam tâm để ông sống như thế nên hạ lệnh cho đốt rừng, nhằm ép ông ra khỏi núi. Không ngờ ông cùng mẹ quyết luyệt không muốn ra bên ngoài, đành cam tâm ôm nhau chết cháy trong rừng.

Vua thấy thế thương xót vô cùng nên đã lập miếu thờ, hạ lệnh khắp cả nước kiêng lửa, không nấu nướng trong ngày này, chỉ ăn đồ ăn nguội lạnh để tưởng niệm vị hiền sĩ cùng người mẹ này.

các ngày tết việt nam
Món bánh trôi biến tấu trong ngày tết hàn thực

Từ đó ngày tết hàn thực ra đời. Ngày nay, ngày tết này được biết đến như là ngày để mọi người nhớ về tổ tiên, ghi nhận công lao của những người đã khuất. Tại nước ta, vào dịp này người ta thường dùng bánh trôi, bánh chay để dâng lên bàn thờ nhằm tỏ lòng thành kính.

Ngày tết đoan ngọ

Tết đoan ngọ hay còn gọi là tết “diệt sâu bọ” là một ngày tết phổ biến ở Việt Nam. Ngày tết này được diễn ra vào mùng 5 tháng 5 âm lịch. , vào khoảng từ 11h trưa đến 1h chiều.

Điển tích cái tên “đoan ngọ”

“Đoan” có nghĩa là mở đầu, “Ngọ” là giờ trưa. Theo khoa học đây là thời điểm nóng nhất năm do vị trí của mặt trời so với trái đất là ngắn nhất. Có lẽ cái tên “đoan ngọ” cũng bắt đầu từ đây.

Tương truyền vào thời Chiến Quốc, ở nước Sở có một vị đại thần tên là Khuất Nguyên. Ông là một vị trung thần tài hoa, hết lòng vì vua vì nước. Song vào thời điểm đó, Hoài Vương – vua của nước Sở lại yếu hèn, để đất nước suy vong.

Khuất Nguyên không những không can ngăn được vua, đau buồn nhìn đất nước tàn lụi, mà còn bị gian thầm hãm hại, uất phẫn ôm đá nhảy xuống sông Mịch La tự vẫn. Hôm đó là mùng 5 tháng 5 âm lịch.

Người dân hai bên bờ sông nghe được tin, vội vã chèo thuyền ra tìm vớt xác ông, nhưng không cách nào tìm được. Thương tiếc cho một vị trung thần, họ liền đem gạo đổ xuống sông những mong chỗ gạo ấy sẽ làm thức ăn cho cá, để chúng không động vào thân xác ông.

Thời gian trôi qua, đúng ngày đó năm sau, người dân địa phương lại tiếp tục mang gạo ra để tế ông, năm sau và nhiều năm sau nữa họ vẫn giữ tập tục ấy. Chỉ là thay thế chiếc thuyền con năm nào bằng thuyền rồng, thay gạo bằng bánh tro cho thêm phần kính trọng.

Hoạt động tế lễ này được gìn giữ mãi về sau và gọi là tết Đoan Ngọ.

Điển tích cái tên “tết diệt sâu bọ”

Tết diệt sâu bọ là cái tên khác của ngày tết đoan ngọ tại nước ta. Cái tên này bắt nguồn từ câu chuyện vào những ngày đầu tháng 5, khi người dân vừa trải qua một vụ mùa và tổ chức ăn mừng mùa màng bội thu thì sâu bọ kéo đến, ăn mất thực phẩm đã thu hoạch.

Niềm vui chưa bao lâu thì phải đối mặt với vấn nạn này khiến nhiều người hết sức lo lắng, không biết phải làm thế nào, trong khi thành quả, công sức của mình làm ra thì ngày một hao mòn đi.

Bỗng dưng có một ông lão từ đâu xuất hiện, tự xưng là Đôi Truân, ông bảo dân làng lập một đàn cúng lớn. Đ àn ao gồm trái cây và bánh tro, đợi đúng thời điểm tầm hơn 11h trưa mùng 5 tháng 5 thì bắt đầu làm lễ.

các ngày tết việt nam
Xôi nếp, bánh tro, trái cây – mâm cúng ngày tết đoan ngọ truyền thống

Người dân tin tưởng làm theo thì không bao lâu sau sâu bọ ngã chết rũ rượi. Dân làng mừng rỡ. Sau đó ông còn dặn thêm người dân từ nay về sau, đúng ngày này làm lễ thì sẽ trị được lũ sâu bọ, dân chúng định cảm tạ thì bỗng thấy ông đã đi mất.

Về sau đến ngày này, người dân không quên làm theo lời ông lão, lập bàn thờ làm lễ để diệt trừ sâu bọ cũng như cầu mong một năm mùa màng tươi tốt.

Cho đến bây giờ, ngày tết này được xem là một ngày truyền thống hằng năm. Mọi người thường bày mâm cúng hay đơn giản là tụ họp tổ chức một buổi tiệc để mừng một năm no đủ, cầu chúc điều an lành, suôn sẻ đến nhau.

Nhiều nơi vào đúng giờ trưa của tết đoan ngọ, người ta sẽ tiến hành hái thuốc vì cho rằng thời điểm mặt trời gần nhất năm khi hái thuốc sẽ cho ra những vị thuốc tốt, tiêu trừ bệnh tật.

Cũng có nơi chọn thời điểm này để tắm lá mùi, nhằm xui đuổi những điều không may, thanh lọc cơ thể, bài trừ khí độc.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *